Đồ chơi trẻ em phân loại hàng hóa theo mức độ rủi ro: doanh nghiệp cần lưu ý gì?

Đồ chơi trẻ em là nhóm sản phẩm có ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe, sự an toàn và quá trình phát triển của trẻ. Khác với nhiều loại hàng hóa tiêu dùng thông thường, đồ chơi có thể được trẻ cầm nắm, kéo, ném, cắn hoặc cho vào miệng trong quá trình sử dụng. Vì vậy, những vấn đề liên quan đến vật liệu, thiết kế, kết cấu cơ học, thành phần hóa học hoặc an toàn điện đều có thể tạo ra nguy cơ đối với trẻ.
Từ ngày 01/07/2026, việc quản lý sản phẩm, hàng hóa theo mức độ rủi ro được tăng cường theo quy định mới. Theo Thông tư 36/2026/TT-BKHCN, đồ chơi trẻ em xét về an toàn đồ chơi thuộc nhóm sản phẩm, hàng hóa có mức độ rủi ro cao.
Đối với doanh nghiệp sản xuất, nhập khẩu và kinh doanh đồ chơi trẻ em, việc nắm rõ quy định về phân loại rủi ro, QCVN 3:2019/BKHCN, thử nghiệm, chứng nhận hợp quy và công bố hợp quy là yêu cầu quan trọng trước khi đưa sản phẩm ra thị trường.

1.  Quy định về phân loại hàng hóa rủi ro theo QCVN 3:2019/BKHCN

Phân loại sản phẩm, hàng hóa theo mức độ rủi ro là một nội dung quan trọng trong hệ thống quản lý chất lượng sản phẩm tại Việt Nam.
Theo Thông tư 36/2026/TT-BKHCN, ban hành ngày 30/06/2026, Bộ Khoa học và Công nghệ đã công bố danh mục sản phẩm, hàng hóa có mức độ rủi ro trung bình và mức độ rủi ro cao thuộc phạm vi quản lý của Bộ.
Thông tư có hiệu lực từ 01/07/2026.
Trong danh mục sản phẩm, hàng hóa có mức độ rủi ro cao, đồ chơi trẻ em xét về an toàn đồ chơi được xếp vào nhóm hàng hóa có mức độ rủi ro cao.
Việc phân loại này có ý nghĩa quan trọng đối với doanh nghiệp bởi hàng hóa có mức độ rủi ro cao sẽ phải đáp ứng các yêu cầu quản lý chặt chẽ hơn về đánh giá sự phù hợp.
Đặc biệt, doanh nghiệp không chỉ cần kiểm soát chất lượng sản phẩm trong quá trình sản xuất mà còn phải quan tâm đến các bước:
Xác định sản phẩm có thuộc phạm vi quản lý hay không;
Xác định quy chuẩn kỹ thuật áp dụng;
Chuẩn bị hồ sơ kỹ thuật;
Thử nghiệm sản phẩm;
Đánh giá sự phù hợp;
Chứng nhận hợp quy;
Công bố hợp quy;
Ghi nhãn hàng hóa;
Duy trì hồ sơ và kiểm soát chất lượng sản phẩm.
Đối với đồ chơi trẻ em, việc phân loại là hàng hóa có mức độ rủi ro cao càng cho thấy tầm quan trọng của việc kiểm soát chất lượng trước khi sản phẩm được lưu thông trên thị trường.

2. QCVN 3:2019/BKHCN là gì?

QCVN 3:2019/BKHCN – Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về an toàn đồ chơi trẻ em là quy chuẩn kỹ thuật quan trọng được áp dụng đối với các sản phẩm đồ chơi trẻ em tại Việt Nam.
QCVN 3:2019/BKHCN được ban hành kèm theo Thông tư số 09/2019/TT-BKHCN ngày 30/09/2019, thay thế QCVN 3:2009/BKHCN trước đó.
Quy chuẩn áp dụng đối với các tổ chức, cá nhân có liên quan đến hoạt động:
Sản xuất đồ chơi trẻ em;
Nhập khẩu đồ chơi trẻ em;
Phân phối đồ chơi trẻ em;
Kinh doanh, bán lẻ đồ chơi trẻ em;
Các tổ chức, cá nhân khác có liên quan.
Theo quy định, đồ chơi trẻ em là sản phẩm hoặc vật liệu được thiết kế hoặc thể hiện rõ nhằm mục đích sử dụng trong vui chơi của trẻ em dưới 16 tuổi.
Một số nhóm đồ chơi thuộc phạm vi quản lý
Đồ chơi trẻ em có thể bao gồm nhiều nhóm sản phẩm khác nhau, chẳng hạn:
Búp bê và phụ kiện búp bê;
Xe đồ chơi;
Xe đạp, xe ba bánh đồ chơi;
Đồ chơi lắp ráp;
Bộ đồ chơi xây dựng;
Đồ chơi nhồi bông;
Đồ chơi mô phỏng động vật;
Đồ chơi xếp hình;
Dây nhảy;
Bi;
Mô hình đồ chơi;
Đồ chơi sử dụng điện;
Các sản phẩm khác thuộc phạm vi điều chỉnh của quy chuẩn.
Tuy nhiên, không phải tất cả sản phẩm dành cho trẻ em đều mặc nhiên được coi là đồ chơi thuộc QCVN 3:2019/BKHCN.
Do đó, doanh nghiệp cần xác định chính xác mục đích sử dụng, thiết kế, chức năng, độ tuổi sử dụng và đặc điểm kỹ thuật của sản phẩm trước khi xác định quy chuẩn áp dụng.
Các yêu cầu an toàn quan trọng của QCVN 3:2019/BKHCN
QCVN 3:2019/BKHCN đưa ra các yêu cầu nhằm kiểm soát nhiều nhóm nguy cơ có thể phát sinh trong quá trình trẻ sử dụng đồ chơi.
An toàn cơ học và vật lý
Đồ chơi phải được thiết kế để hạn chế những nguy cơ có thể gây thương tích cho trẻ như:
Cạnh sắc;
Đầu nhọn;
Bộ phận nhỏ có thể tháo rời;
Kết cấu không đủ chắc chắn;
Các chi tiết có thể gây kẹt;
Những bộ phận có khả năng gây tổn thương trong quá trình sử dụng.
Đây là một trong những nhóm yêu cầu quan trọng nhất đối với đồ chơi trẻ em.
Yêu cầu về tính cháy
Một số loại vật liệu được sử dụng trong đồ chơi có thể tạo ra nguy cơ cháy hoặc bắt lửa.
Vì vậy, tùy thuộc vào đặc điểm sản phẩm và vật liệu sử dụng, đồ chơi phải đáp ứng các yêu cầu liên quan đến tính cháy theo quy chuẩn và tiêu chuẩn viện dẫn.
Yêu cầu về hóa học
Trẻ em thường có thói quen cắn, ngậm hoặc tiếp xúc trực tiếp với đồ chơi.
Do đó, thành phần hóa học trong vật liệu, sơn, lớp phủ và các bộ phận của đồ chơi cần được kiểm soát nhằm hạn chế nguy cơ các chất không an toàn tiếp xúc hoặc thôi nhiễm vào cơ thể trẻ.
Yêu cầu về an toàn điện
Đối với đồ chơi có sử dụng điện, pin hoặc các bộ phận điện tử, doanh nghiệp cần xem xét các yêu cầu về an toàn điện tương ứng với cấu tạo và nguồn điện của sản phẩm.
QCVN 3:2019/BKHCN có viện dẫn các tiêu chuẩn liên quan, trong đó có TCVN 6238-1:2017 (ISO 8124-1:2014) về các yêu cầu an toàn cơ lý đối với đồ chơi.

3. Doanh nghiệp cần chuẩn bị gì khi chứng nhận đồ chơi trẻ em?

Đối với doanh nghiệp sản xuất và nhập khẩu đồ chơi trẻ em, quá trình chứng nhận hợp quy nên được chuẩn bị ngay từ đầu thay vì chỉ thực hiện khi sản phẩm chuẩn bị đưa ra thị trường.
Một bộ hồ sơ đầy đủ và thông tin sản phẩm chính xác sẽ giúp quá trình thử nghiệm, đánh giá và chứng nhận được thuận lợi hơn.

Bước 1: Xác định sản phẩm có thuộc QCVN 3:2019/BKHCN hay không

Doanh nghiệp cần rà soát:
Tên sản phẩm;
Mục đích sử dụng;
Độ tuổi sử dụng;
Chức năng của sản phẩm;
Cấu tạo;
Vật liệu;
Cơ chế hoạt động;
Nguồn điện nếu có;
Mã HS đối với hàng nhập khẩu;
Model hoặc loại sản phẩm.
Việc xác định chính xác phạm vi áp dụng ngay từ đầu giúp doanh nghiệp tránh lựa chọn sai quy chuẩn hoặc thực hiện thiếu nội dung đánh giá.

Bước 2: Chuẩn bị hồ sơ kỹ thuật sản phẩm

Doanh nghiệp nên chuẩn bị các tài liệu liên quan đến sản phẩm, bao gồm:
Thông số kỹ thuật;
Hình ảnh sản phẩm;
Catalogue;
Bản vẽ kỹ thuật;
Thông tin về vật liệu;
Danh mục nguyên vật liệu;
Hướng dẫn sử dụng;
Cảnh báo an toàn;
Thông tin model;
Thông tin nhà sản xuất;
Hồ sơ nhập khẩu đối với hàng nhập khẩu;
Các báo cáo thử nghiệm hiện có.
Hồ sơ càng đầy đủ thì tổ chức chứng nhận và phòng thử nghiệm càng có cơ sở để xác định các phép thử cần thực hiện.

Bước 3: Thực hiện thử nghiệm sản phẩm

Do đồ chơi trẻ em được phân loại là hàng hóa có mức độ rủi ro cao, doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý đến yêu cầu về phòng thử nghiệm và kết quả thử nghiệm sử dụng trong quá trình đánh giá sự phù hợp.
Tùy thuộc vào đặc điểm của từng sản phẩm, các nội dung thử nghiệm có thể liên quan đến:
An toàn cơ học và vật lý;
Tính cháy;
Thành phần hóa học;
Các chất bị hạn chế;
An toàn điện đối với đồ chơi điện;
Các yêu cầu kỹ thuật khác theo QCVN 3:2019/BKHCN.
Doanh nghiệp không nên chỉ căn cứ vào tên thương mại của sản phẩm để xác định phép thử. Phạm vi thử nghiệm cần được xem xét dựa trên cấu tạo, vật liệu, chức năng và mục đích sử dụng thực tế của sản phẩm.

Bước 4: Thực hiện chứng nhận hợp quy
Sau khi hoàn thành thử nghiệm, doanh nghiệp tiến hành đánh giá sự phù hợp và chứng nhận hợp quy theo quy định áp dụng.
Tổ chức chứng nhận sẽ xem xét các tài liệu kỹ thuật, kết quả thử nghiệm, thông tin sản phẩm và các bằng chứng cần thiết khác để xác định sản phẩm có đáp ứng các yêu cầu của quy chuẩn kỹ thuật hay không.
Đối với hàng hóa có mức độ rủi ro cao, doanh nghiệp cần lựa chọn tổ chức đánh giá sự phù hợp có năng lực và phạm vi hoạt động phù hợp với sản phẩm.

Bước 5: Công bố hợp quy và thực hiện ghi nhãn
Sau khi hoàn thành chứng nhận hợp quy, doanh nghiệp cần thực hiện các thủ tục công bố hợp quy theo quy định trước khi đưa sản phẩm ra lưu thông trên thị trường.
Bên cạnh đó, doanh nghiệp cần đặc biệt chú ý đến ghi nhãn đồ chơi trẻ em.
Nhãn hàng hóa cần thể hiện đầy đủ các thông tin bắt buộc theo quy định, đồng thời phải có thông tin cần thiết để người tiêu dùng nhận biết và sử dụng sản phẩm an toàn.
Đối với đồ chơi trẻ em, các nội dung như:
Thành phần;
Thông số kỹ thuật;
Cảnh báo an toàn;
Hướng dẫn sử dụng;
Năm sản xuất;
Thông tin nhà sản xuất hoặc tổ chức chịu trách nhiệm về sản phẩmcần được doanh nghiệp kiểm tra trước khi đưa sản phẩm ra thị trường.
Việc đồ chơi trẻ em được phân loại là sản phẩm, hàng hóa có mức độ rủi ro cao cho thấy yêu cầu quản lý chất lượng đối với nhóm sản phẩm này ngày càng được chú trọng.
Đối với doanh nghiệp sản xuất và nhập khẩu đồ chơi, tuân thủ QCVN 3:2019/BKHCN không chỉ là yêu cầu pháp lý mà còn là biện pháp quan trọng nhằm kiểm soát các nguy cơ liên quan đến cơ học, vật lý, hóa học, cháy và điện trong quá trình trẻ sử dụng sản phẩm.
Doanh nghiệp nên xây dựng quy trình thực hiện theo trình tự:
Xác định phạm vi sản phẩm; Chuẩn bị hồ sơ kỹ thuật;  Đánh giá sự phù hợp; Thử nghiệm; Công bố hợp quy; Ghi nhãn; Duy trì hồ sơ và kiểm soát chất lượng.
Việc chuẩn bị đầy đủ ngay từ đầu sẽ giúp doanh nghiệp hạn chế rủi ro pháp lý, giảm thời gian xử lý hồ sơ, tránh phải thử nghiệm lại và nâng cao uy tín của sản phẩm trên thị trường.
Đặc biệt, đối với các doanh nghiệp đang sản xuất hoặc nhập khẩu đồ chơi trẻ em, việc chủ động rà soát sản phẩm theo QCVN 3:2019/BKHCN và các quy định quản lý rủi ro hiện hành là bước cần thiết để đảm bảo sản phẩm đáp ứng yêu cầu trước khi lưu thông tại Việt Nam.