Cảnh giác với tội phạm sử dụng công nghệ cao

Thời gian qua, cơ quan chức năng thường xuyên cảnh báo về các thủ đoạn lừa đảo của tội phạm công nghệ cao. Tuy nhiên, người dân vẫn chủ quan và không ít trường hợp bị sập bẫy của các đối tượng này. Điều đáng nói, Đối tượng sử dụng nhiều thủ đoạn tinh vi, xảo quyệt gây thiệt hại lớn về tài sản của nhiều người, tầm hoạt động xuyên quốc gia nên đã gây nhiều khó khăn cho công tác điều tra của cơ quan chức năng.

Chiêu thức lừa đảo

Theo số liệu thống kê, từ đầu năm đến nay, cơ quan chức năng đã phát hiện và tiếp nhận tố giác trên 50 vụ lừa đảo chiếm đoạt tài sản qua hình thức sử dụng công nghệ cao với tài sản thiệt hại hàng tỷ đồng. Các đối tượng thường lợi dụng sự thiếu hiểu biết và nhẹ dạ, cả tin, hám lợi của nhiều người để thực hiện hành vi phạm tội. Trong đó, thủ đoạn được các đối tượng sử dụng trong thời gian gần đây là giả danh nhân viên nhà mạng. Các đối tượng gọi cho chủ thuê bao điện thoại di động với lý do nâng cấp sim điện thoại (từ 3G lên 4G, 4G lên 5G) hoặc với các lý do khác để lấy mã OTP (mật khẩu chỉ sử dụng 1 lần) của chủ thuê bao để chiếm quyền sử dụng số điện thoại. Sau đó, các đối tượng sử dụng số điện thoại vừa chiếm đoạt được để đăng nhập vào các ví điện tử (Momo, Zalo Pay, VnMart…) các đối tượng tạo các ứng dụng thanh toán di động như Viettelpay, kêu gọi người dân tham gia giúp đỡ, ủng hộ những người có hoàn cảnh khó khăn, ủng hộ quỹ phòng, chống dịch bệnh Covid-19 để lấy cắp thông tin cá nhân, sau đó sử dụng các thông tin chiếm đoạt được để chuyển khoản, rút tiền, đăng ký vay online… nhằm chiếm đoạt tài sản và chiếm đoạt tiền trong các ví điện tử.

Loại tội phạm tổ chức đánh bạc và đánh bạc trên mạng tiếp tục được phát hiện thông qua một số hình thức như trò chơi trực tuyến, giải đấu thể thao điện tử, lượng người tham gia trò chơi trực tuyến có tính chất cờ bạc gia tăng. Hoạt động quảng cáo cờ bạc chủ yếu thông qua mạng xã hội và sử dụng dịch vụ iMessage của Apple để gửi tin nhắn đồng loạt cho người dùng.

Hoạt động kinh doanh đa cấp trái phép qua mạng diễn biến phức tạp với nhiều loại hình khác nhau. Các đối tượng phạm tội lợi dụng gắn mác sử dụng công nghệ 4.0, giới thiệu sẽ thu được khoản lợi nhuận lớn khi tham gia tạo niềm tin đối với một bộ phận quần chúng nhân dân thiếu hiểu biết về lĩnh vực để huy động tiền đầu tư vào các dự án được chúng thổi phồng giá trị. Nhưng hầu hết hoạt động kinh doanh đa cấp trên không gian mạng và không có hoạt động kinh doanh, chủ yếu hoạt động theo mô hình lấy tiền của nhà đầu tư sau để trả cho người tham gia trước. Khi huy động được số tiền đủ lớn, các đối tượng sẽ ngừng chi trả; đồng thời, đánh sập hệ thống và bỏ trốn hoặc mở ra các công ty mới hoạt động với mô hình tương tự nhằm che giấu, trốn tránh các cơ quan chức năng.

Về hoạt động bất hợp pháp của các sàn vàng, ngoại hối, chứng khoán quốc tế và sàn giao dịch tiền ảo, phát triển mạnh với gần 1 triệu người Việt Nam tham gia, số vốn huy động lên tới hàng nghìn tỷ đồng mỗi tháng. Các đối tượng thường xuyên tổ chức các buổi giới thiệu sản phẩm, đưa ra lợi nhuận lên tới hàng trăm % để thu hút nhà đầu tư; sau đó tác động vào hệ thống làm thay đổi tỉ lệ chênh lệch giữa lệnh mua và bán nhằm chiếm đoạt tiền của nhà đầu tư. Trong khi đó, các sàn tiền ảo, sàn giao dịch ngoại hối hầu hết của nước ngoài, không đăng ký pháp nhân, không có người đại diện pháp luật hoặc văn phòng đại diện tại Việt Nam và không được cơ quan chức năng cấp phép hoạt động nên khi xảy ra lừa đảo, cơ quan chức năng không có cơ sở pháp lý để bảo vệ cho người bị hại.

Phương án phòng tránh

Để chủ động phòng tránh các hoạt động lừa đảo qua không gian mạng, người dân đề cao cảnh giác khi nhận các cuộc gọi đến bằng số điện thoại cố định, người gọi tự xưng là cán bộ các cơ quan nhà nước, đặc biệt là lực lượng Công an và không cung cấp thông tin cá nhân, số điện thoại, nhà ở… cho bất kỳ đối tượng nào khi chưa rõ nhân thân và lại lịch. Người dân khi mua hàng qua mạng, cần sàng lọc, kiểm tra kỹ thông tin quảng cáo về hàng hóa, danh tính người bán hàng, lựa chọn địa chỉ uy tín, thanh toán minh bạch; thận trọng khi nhận các thư điện tử; không cho mượn, cho thuê các giấy tờ cá nhân có liên quan; cá nhân không nên vay tiền qua APP trên điện thoại để tránh những hậu quả xấu diễn ra sau này