Áp dụng đánh giá hợp quy theo QCVN 4:2009/BKHCN nhằm đảm bảo an toàn thiết bị điện – điện tử

1. Giới thiệu chung

Trong bối cảnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa ngày càng phát triển, các thiết bị điện và điện tử đã trở thành những sản phẩm thiết yếu trong đời sống sinh hoạt cũng như trong các hoạt động sản xuất, thương mại. Tuy nhiên, việc sử dụng các thiết bị không đảm bảo chất lượng có thể gây ra nhiều rủi ro nghiêm trọng về cháy nổ, chập điện, sốc điện và ảnh hưởng sức khỏe người tiêu dùng.

Chính vì vậy, Bộ Khoa học và Công nghệ đã ban hành Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 4:2009/BKHCN nhằm quy định các yêu cầu kỹ thuật bắt buộc đối với một số thiết bị điện và điện tử lưu thông trên thị trường Việt Nam. Việc đánh giá hợp quy các thiết bị này là bắt buộc để đảm bảo an toàn cho người tiêu dùng, nâng cao chất lượng sản phẩm và hỗ trợ quản lý nhà nước hiệu quả.

2. QCVN 4:2009/BKHCN là gì?

QCVN 4:2009/BKHCN là Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia do Bộ Khoa học và Công nghệ ban hành năm 2009. Quy chuẩn này quy định các yêu cầu kỹ thuật và phương pháp thử đối với các thiết bị điện – điện tử hoạt động ở điện áp danh định không vượt quá 250V đối với thiết bị một pha và 480V đối với thiết bị ba pha.

Các nhóm sản phẩm chủ yếu nằm trong phạm vi điều chỉnh bao gồm:

• Bàn ủi điện;

• Ấm đun nước điện;

• Nồi cơm điện;

• Quạt điện;

• Máy sấy tóc;

• Thiết bị điện gia dụng cầm tay;

• Ổ cắm điện, phích cắm;

• Dây và cáp điện;

• Thiết bị chiếu sáng (đèn LED, đèn huỳnh quang,…);

• Thiết bị chuyển đổi điện năng,…

3. Mục tiêu của việc áp dụng QCVN 4:2009/BKHCN

Việc áp dụng quy chuẩn QCVN 4:2009/BKHCN nhằm đạt được các mục tiêu quan trọng sau:

• Đảm bảo an toàn cho người sử dụng: Giảm thiểu nguy cơ tai nạn liên quan đến điện như chập cháy, điện giật,…

• Bảo vệ môi trường: Một số thiết bị không đạt chuẩn có thể phát thải bức xạ điện từ, gây ô nhiễm môi trường hoặc ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng.

• Ngăn ngừa hàng giả, hàng kém chất lượng: Đảm bảo rằng các sản phẩm lưu thông trên thị trường đều được kiểm tra, thử nghiệm và có nguồn gốc rõ ràng.

• Tăng cường khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp: Các doanh nghiệp sản xuất và nhập khẩu thiết bị đạt chuẩn sẽ có lợi thế trong việc tiếp cận thị trường.

4. Quy trình đánh giá hợp quy theo QCVN 4:2009/BKHCN

Tùy thuộc vào đối tượng là sản phẩm sản xuất trong nước hay nhập khẩu, việc đánh giá hợp quy được thực hiện theo một trong các phương thức sau:

4.1. Phương thức đánh giá hợp quy

Theo Thông tư 28/2012/TT-BKHCN và Thông tư 02/2017/TT-BKHCN, các phương thức đánh giá hợp quy phổ biến gồm:

• Phương thức 1 (Thử nghiệm mẫu điển hình): Áp dụng với lô hàng nhập khẩu.

• Phương thức 5 (Đánh giá quá trình sản xuất, thử nghiệm mẫu điển hình và giám sát thông qua thử nghiệm mẫu lấy trên thị trường): Áp dụng cho sản phẩm sản xuất hàng loạt.

• Phương thức 7 (Thử nghiệm và đánh giá lô sản phẩm): Áp dụng cho hàng hóa nhập khẩu có tính chất không liên tục.

4.2. Các bước thực hiện

1. Xác định đối tượng sản phẩm thuộc phạm vi điều chỉnh của QCVN 4:2009/BKHCN;

2. Đăng ký đánh giá hợp quy tại tổ chức chứng nhận được Bộ KH&CN chỉ định;

3. Lấy mẫu và thử nghiệm tại phòng thử nghiệm được công nhận hoặc chỉ định;

4. Đánh giá và cấp Giấy chứng nhận hợp quy (cho sản phẩm sản xuất trong nước) hoặc Giấy chứng nhận lô hàng hợp quy (đối với sản phẩm nhập khẩu);

5. Đăng ký công bố hợp quy với Sở KH&CN địa phương;

6. Ghi nhãn hàng hóa và dán dấu hợp quy (CR) theo quy định của pháp luật.

5. Vai trò của tổ chức chứng nhận hợp quy

Các tổ chức chứng nhận hợp quy được Bộ Khoa học và Công nghệ chỉ định đóng vai trò quan trọng trong việc:

• Thực hiện đánh giá sản phẩm theo đúng quy chuẩn kỹ thuật;

• Kiểm tra điều kiện sản xuất của doanh nghiệp (nếu áp dụng phương thức 5);

• Thử nghiệm và cấp chứng nhận hợp quy kèm báo cáo kết quả thử nghiệm;

• Giám sát định kỳ để đảm bảo sản phẩm duy trì chất lượng đã chứng nhận.

6. Lợi ích khi doanh nghiệp áp dụng đánh giá hợp quy

Việc áp dụng đánh giá hợp quy theo QCVN 4:2009/BKHCN mang lại nhiều lợi ích thiết thực cho doanh nghiệp và người tiêu dùng:

6.1. Đối với doanh nghiệp:

• Tăng uy tín và niềm tin từ khách hàng và đối tác;

• Dễ dàng đưa sản phẩm vào hệ thống siêu thị, chuỗi bán lẻ, sàn thương mại điện tử;

• Đảm bảo tuân thủ pháp luật, tránh bị xử phạt do lưu thông hàng hóa không đạt chuẩn;

• Hỗ trợ xuất khẩu khi có chứng nhận phù hợp quốc tế (thông qua các công nhận chéo).

6.2. Đối với người tiêu dùng:

• Được tiếp cận các sản phẩm an toàn, chất lượng;

• Giảm thiểu rủi ro về sức khỏe, tài sản;

• Góp phần bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

7. Chế tài nếu không thực hiện đánh giá hợp quy

Doanh nghiệp sản xuất, nhập khẩu thiết bị điện – điện tử thuộc danh mục bắt buộc nhưng không thực hiện đánh giá hợp quy sẽ bị xử lý theo quy định tại Nghị định 119/2017/NĐ-CP, có thể bị:

• Phạt tiền từ 20 triệu đến 100 triệu đồng tùy mức độ vi phạm;

• Buộc thu hồi và tiêu hủy sản phẩm không đạt quy chuẩn;

• Đình chỉ hoạt động sản xuất, kinh doanh tạm thời;

• Ảnh hưởng uy tín thương hiệu, mất lòng tin từ người tiêu dùng.

Trong bối cảnh thị trường thiết bị điện – điện tử ngày càng phát triển, việc áp dụng đánh giá hợp quy theo QCVN 4:2009/BKHCN không chỉ là yêu cầu bắt buộc theo quy định pháp luật, mà còn là giải pháp thiết yếu để đảm bảo an toàn, chất lượng và uy tín thương hiệu. Các doanh nghiệp cần chủ động tuân thủ, phối hợp với các tổ chức chứng nhận để đưa ra thị trường những sản phẩm đạt chuẩn, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống và phát triển bền vững ngành công nghiệp điện – điện tử tại Việt Nam.